Risk Değerlendirmesi Nedir? İşyerleri İçin Önemi ve Adım Adım İSG Rehberi
İş sağlığı ve güvenliğinin (İSG) temel taşı olan risk değerlendirmesi; iş yerlerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması amacıyla yapılan çalışmalardır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca, Türkiye'deki çırak ve stajyer dâhil 1 çalışanı dahi bulunan tüm iş yerlerinin tehlike sınıfına bakılmaksızın risk değerlendirmesi yapması yasal bir zorunluluktur.
Ankara başta olmak üzere Kırıkkale, Eskişehir, Konya, Çankırı, Aksaray ve Kırşehir gibi sanayi ve üretimin yoğun olduğu bölgelerdeki işletmeler için risk değerlendirmesi, cezai yaptırımlardan korunmanın ötesinde iş sürekliliğinin ve verimliliğin anahtarıdır.
Risk Değerlendirmesi Adımları Nasıl İlerler?
İş Yerlerinde Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği çerçevesinde süreç 5 temel adımda yürütülür:
- Tehlikelerin Tespiti: Fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal tehlike kaynaklarının sahada incelenerek belirlenmesi.
- Risklerin Analiz Edilmesi: Tespit edilen tehlikelerin gerçekleşme ihtimali ile oluşturacağı zarar derecesinin (şiddetinin) derecelendirilmesi.
- Kontrol Tedbirlerinin Kararlaştırılması: Risklerin kaynağında yok edilmesi, daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi (sübititüsyon) veya kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanımı gibi önlemlerin belirlenmesi.
- Dokümantasyon: Tüm bulguların, alınan önlemlerin ve sorumlu kişilerin yer aldığı yasal risk değerlendirmesi raporunun hazırlanması.
- Gözden Geçirme ve Yenileme: İş yerinin tehlike sınıfına göre belirlenen yasal sürelerde veya gerçekleşen bir iş kazası/ramak kala olay sonrasında değerlendirmenin güncellenmesi.
Risk Değerlendirmesi Kaç Yılda Bir Yenilenmelidir?
Yasal mevzuata göre risk değerlendirmesi belgeleri tehlike sınıfına göre şu periyotlarla yenilenmek zorundadır:
- Çok Tehlikeli İş Yerleri: En geç 2 yılda bir
- Tehlikeli İş Yerleri: En geç 4 yılda bir
- Az Tehlikeli İş Yerleri: En geç 6 yılda bir
Not: İş yerinin taşınması, üretim teknolojisinin değişmesi, iş kazası yaşanması veya mevzuat değişikliği gibi durumlarda süreye bakılmaksızın risk değerlendirmesi tamamen yenilenir.
İşyerleri İçin Risk Değerlendirmesinin Önemi
- İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarını Önler: Tehlikeler henüz kazaya dönüşmeden tespit edilerek sıfır kaza hedefi desteklenir.
- Yasal ve Finansal Yaptırımları Engeller: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı denetimlerinde uygulanan yüksek idari para cezalarının ve işin durdurulması riskinin önüne geçer.
- Çalışan Verimliliğini ve Kurumsal Prestiji Artırır: Güvenli çalışma ortamı çalışan bağlılığını artırırken, ana yüklenici ve kurumsal firmalarla yapılan sözleşmelerde prestij sağlar.
- Maliyetleri Düşürür: Kaza sonrası oluşacak tazminat, teçhizat hasarı ve üretim kaybı maliyetlerini ortadan kaldırır.
İSG Sektöründe Yetkin Profesyonellerle Çalışın
Risk değerlendirmesi raporları; İş Güvenliği Uzmanı, İş Yeri Hekimi, işveren/işveren vekili ve çalışan temsilcisinden oluşan bir ekip tarafından hazırlanmalıdır. İSG profesyonellerinin güncel mevzuata ve saha uygulamalarına hakim olması, işletmenin risk profilini doğru yönetmesini sağlar.
İş sağlığı ve güvenliği alanında uzmanlaşmak, ÖSYM sınavlarına hazırlanmak veya kurumunuzun eğitim ihtiyaçlarını planlamak için Ankara merkezli eğitim danışmanlarımızla hemen iletişime geçebilirsiniz.